subota, 05.12.2020. ✝ Verski kalendar € Kursna lista
petak, 30.10.2020. u 10:12

Ko je bio mitropolit Amfilohije – vladika koji nikog nije ostavljao ravnodušnim

(Фото EPA/BORIS PEJOVIC)

Arhiepiskop cetinjski i mitropolit crnogorsko primorski Amfilohije, svetovno Risto Radović (83), je čovek koji će bez sumnje ostati upamćen kao neko ko je pozvao i stao na čelo masovnih višemesečnih litija u Crnoj Gori protiv Zakona o slobodi veroispovesti, a koje su odredile rezultat avgustovskih parlamentarnih izbora i pad DPS-a Mila Đukanovića nakon tri decenije na vlasti.

Vladika Amfilohije, koji je jutros preminuo u Podgorici, bio je u hijerarhiji SPC drugi čovek posle patrijarha Irineja, a svojim porukama i pojavom decenijama nikoga nije ostavljao ravnodušnim.

Bio je poštovan i voljen, ali i omražen, osporavan i bojkotovan. Mnogi su mu ljubili ruku i dolazili kod njega po blagoslov, dok su ga neki osporavali i nazivali najpogrdnijim imenima poput „pukovnik u mantiji” i „pukovnik Amfilohije”.

Do poslednjeg dana se borio za Mitropoliju i za Srpsku crkvu u Crnoj Gori, za Kosovo i Metohiju u sastavu Srbije, za očuvanje srpskog identiteta i dostojanstvo Srba i Crnogoraca pravoslavaca u Crnoj Gori. Bio je protiv raspada Jugoslavije i zagovarao je ujedinjenje srpskih teritorija.

Amfilohije pripada onoj grupi pravoslavnih sveštenika koji nije priznavao legitimnost Crnogorske pravoslavne crkve, ali ni postojanje Crnogoraca kao nacije, zasebne od Srba. Protivio se, javno, i samostalnosti Crne Gore i pristupanju te zemlje NATO paktu, dok je priznanje jednostrano proglašene kosovske nezavisnosti od Podgorice nazvao izdajom.

Bistre pameti i oštrog jezika, katkad neprimerenog jednom vladiki, mitrpolit, koji je posedovao najviše teološko i filozofsko obrazovanje, nije se povlačio pred autoritetima, a na napade je odgovarao i napadima, pa i kletvama.

Svojevremeno je izjavio i da oseća grižu savesti jer, po nagovoru iz Crkve, nije otišao u Hag da svedoči u korist Slobodana Miloševića. Za to se kasnije javno izvinio na sahrani Miloševićevog brata.

Mitropolit Amfilohije na glasanju u avgustu na Cetinju (Foto EPA-EFE/BORIS PEJOVIC)

Nakon odluke Crne Gore da uvede sankcije Rusiji, Amfilohije je, prilikom predstavljanja knjige „Vratiti se Rusiji” Leonida Rešetnjikova, rekao: „Ko ne bio veran jednojezičnoj, jednokrvnoj Rusiji, dabogda živo meso od njega otpadalo, bio proklet tri puta i 3.000 puta od mene”.

Posle potpisivanja Briselskog sporazuma, maja 2013, organizovan je protest na beogradskom Trgu Republike, na kojem je Amfilohije održao moleban za Kosovo i Metohiju, rekavši: „Molimo se za upokojenje vlade i Skupštine i da im se oprosti svaki greh”, podseća Tanjug.

Na opelu ubijenom premijeru Zoranu Đinđiću, pod tek podignutim zidinama Hrama Svetog Save na Vračaru, rekao je da ga je „ubila bratska mržnja, kratkovida i slepa, koja previđa večnu istinu da ko se mača maši - od mača će i poginuti”.

Bio je veliki protivnik abortusa pa je za žene na balkanskim prostorima govorio da su postale „majke čedomorke”, koje za jednu godinu u svojim utrobama pobiju više dece nego što su pobili Musolini i Hitler i Broz i Albanci na KiM.

Onima koji su insistirali na tome da su Crnogorci, mitropolit je govorio da to govore tako samo zato što su rođeni u Crnoj Gori, poredeći ih pri tom sa volovima i kozama koje su takođe rođene u Crnoj Gori, ali nisu Crnogorci i Crnogorke.

Imao je dobre i intenzivne kontakte sa aktuelnim papom Franjom, a na Cetinju je ugostio patrijarha moskovskog i cele Rusije Kirila i svog druga i prijatelja sa studija patrijarha vaseljenskog.

Bio je uticajna ličnost u vrhu SPC

Mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije (Radović), koji je umro jutros u Kliničko-bolničkom centru u Podgorici, rođen je na Božić 7. januara 1938. godine u Barama Radovića u Donjoj Morači, a na rođenju je dobio svetovno ime Risto.

Osnovnu školu je završio u manastiru Morači, a Bogosloviju Svetog Save u Rakovici u Beogradu. Diplomirao je na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu 1962. godine. Uporedo sa Bogoslovskim fakultetom, studirao je klasičnu filologiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu.

Veliki uticaj na njega izvršili su duhovnik manastira Ćelije otac Justin Popović, kojeg je SPC uvrstila u usvetitelje, i svetogorski starac Pajsije. Posle završenog fakulteta, postdiplomske studije nastavlja u Bernu i Rimu, gđe je magistrirao na Istočnom pontifikalnom institutu (1965).

Odatle odlazi u Pravoslavnu Crkvu Grčke, gde je primio sveštenički čin. U tom periodu, u Atini je odbranio doktorat o Svetom Grigoriju Palami.

Posle godinu dana provedenih na Svetoj Gori, odlazi za profesora na Pravoslavni institut Svetog Sergija u Parizu, a od 1976. godine postaje docent, pa redovni profesor na Bogoslovskom fakultetu Svetog Jovana Bogoslova u Beogradu (kasnije Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta Univerziteta u Beogradu), u dva mandata bio je i njegov dekan.

Govorio je grčki, ruski, italijanski, nemački i francuski jezik, a koristio u naučnom radu starogrčki, latinski i crkvenoslovenski. Sabor SPC izabrao ga je maja 1985. godine za episkopa banatskog, a hirotonisao ga je ubeogradskoj Sabornoj crkvi patrijarh srpski German.

Decembra 1990. godine izabran je za mitropolita crnogorsko-primorskog sa sedištem na Cetinju, svečeno ustoličenje izvršio je patrijarh srpski Pavle. Mitropolit Amfilohije je nosilac drevnih titula: Egzarh Sveštenog trona pećkog, kao i Arhiepiskop cetinjski, navedeno je u biografiji na sajtu mitropolije crnogorsko primorske.

Bio je član Sinoda SPC, „crkvne vlade” u više saziva, predsedavao je tim telom i bio zamenik obolelog patrijarha Pavla od kraja 2007. godine do njegovog upokojenja. Administrirao je eparhijom buenosajreskom i južno-centralnoameričkom (koja je ustanovljena na njegov predlog) od njenog osnivanja u maju 2011.

Kako je navedeno, mitropolit Amfilohije je ustoličen u Cetinjski tron u vrlo teško vreme po mitropoliju crnogorsko-primorsku i uopšte pravoslavlje u Crnoj Gori jer je zbog „komunističke vladavine većina crkava i manastira bila zapuštena”.

U letopisu „Obnova i gradnja manastira i hramova u Crnoj Gori 1990–2010”, koji je izdat povodom dvadesetpetogodišnjice arhijerejske službe mitropolita Amfilohija i dvadesetogodišnjice njegovog služenja na Tronu cetinjskom, naveden je podatak da je u tih 20 godina sanirano, rekonstruisano i izgrađeno 569 crkvenih objekata.

Obnovi sveštenstva je poklonjena velika pažnja „sa ciljem da, kao nekada, ne bude u Crnoj Gori ni jednog maneg mesta niti većeg sela u kojem bi bio hram bez paroha”.

Za vreme mitropolita Amfilohija, prvi put u istoriji Crne Gore, tu mitropoliju posetili su patrijarsi i predstavnici svih pomesnih crkava pravoslavne vaseljene, između ostalih, vaseljenski Vartolomej, moskovski i sve Rusije Aleksej Drugi, a takođe i patrijarh moskovski i sve Rusije Kiril.

Mitropolit Amfilohije predstavljao je SPC u inostranstvu raznim prigodama i na mnogim značajnim svepravoslavnim i hrišćanskim susretima. Prvi put u istoriji Crne Gore je 1993. godine održan na njenom tlu vanredni Arhijerejski Sabor SPC - na Cetinju i u manastiru Ostrogu.

Mitropolit Amfilohije se pored teologije i filozofije bavio i esejistikom, prevodilaštvom i poezijom, primljen je u članstvo Udruženja književnika Srbije i Udruženja književnika Crne Gore, dobitnik je mnogih književnih nagrada.

Mitropolit Amfilohije bio je jedna od najuticajnih ličnosti SPC, protivnik kosovske politike predsednika Srbije Aleksandra Vučića, pa u tome i oponent poglavaru, patrijarhu Irineju.

„Đed”, kako su ga zvali poštovaoci, predvodio je višemesečne litije u Crnoj Gori, protiv Zakona o verskim zajednicama, koji SPC smatra diskrimatorskim, što je, prema mnogim ocenama, doprinelo da vladajuća stranka Mila Đukanovića dobije manje glasova od opozicije na parlamentarnim izborima.

Uoči sazivanja konstituvne sednice Skupštine Crne Gore, sastao se sa liderima pobedničkih opozicionih stranka u manastritu Ostrog. Njegovi protivnici optuživali su ga da se meša u politiku i od Crne Gore pravi versku državu, dok su ga pristalice branile navodeći da Đukanović želi „partijsku Crkvu”.

Tokom protesta, šira javnost je upoznala i episkopa budiljanskog Joanikija, koji važi za prvog po crkvenom uticaju u Crnoj Gori, posle Amfilohija.

Kada je biran naslednik patrijarha Pavla, Amfilohije je na Saboru dobio najviše glasova, ali kako se poglavar SPC bira na „apostolski način”, žrebanjem, patrijarh je postao tadašnji episkop niški Irinej. Njegovi prijatelji su govorili da je bio zadovoljan što nije postao patrijarh već ostaje u Crnoj Gori objašnjavjući da ga tamo „čeka puno posla”.

Kada je oboleo od korone, izjavio je da „neće umreti a da na vrh Lovćena ne vrati Crkvu Svetog Petra cetinjskog i da kao narod ispunimo zavet Njegošev”, ali ta mu se želja ipak nije ispunila.

Sinod SPC bi, kako se očekuje, mogao da brzo postavi administratora za mitropoliju, obično nekog susednog episkopa, dok bi se novi mitropolit birao na Saboru, čije je održavanje neizvesno zbog korone, prenosi Beta.

 

Komentari24
7f9a0
Molimo vas da sе u komеntarima držitе tеmе tеksta. Rеdakcija Politikе ONLINE zadržava pravo da – ukoliko ih procеni kao nеumеsnе - skrati ili nе objavi komеntarе koji sadržе osvrtе na nеčiju ličnost i privatan život, uvrеdе na račun autora tеksta i/ili članova rеdakcijе „Politikе“ kao i bilo kakvu prеtnju, nеpristojan rеčnik, govor mržnjе, rasnе i nacionalnе uvrеdе ili bilo kakav nеzakonit sadržaj. Komеntarе pisanе vеrzalom i linkovе na drugе sajtovе nе objavljujеmo. Politika ONLINE nеma nikakvu obavеzu obrazlaganja odluka vеzanih za skraćivanjе komеntara i njihovo objavljivanjе. Rеdakcija nе odgovara za stavovе čitalaca iznеsеnе u komеntarima. Vaš komеntar možе sadržati najvišе 1.000 pojеdinačnih karaktеra, i smatra sе da stе slanjеm komеntara potvrdili saglasnost sa gorе navеdеnim pravilima.

Galla
Boziji ugodnice, moli se Gospodu za srpski narod... Na vecnaja pamjat, najbolji medju najboljima. Velika tuga i bol me savladali. Velika praznina je ostala u dusama pravoslavnih vernika i patriota. AMIN.
др Слободан Девић
"Благо оном ко довијека живи, имао се рашта и родити"
Biljana
Nebeska basta bogatija je ,dobila je najlepsi cvet ovozemaljski.
Petar,Kosovo
Jedini covek koji je mogao da Vucicu skrese pravo u lice, povodom Kosova!!!Neka mu je vecna slava i hvala!!!
Lenjin
Zaista, veliki čovjek. Neka ti duša neđe vječni mir.

PRIKAŽI JOŠ

Komentar uspešno dodat!

Vaš komentar će biti vidljiv čim ga administrator odobri.

Prijavite se na našu mailing listu

* Obavezna polja